Eten in de winter

Een paar kilo aangekomen na de winter? Daar horen we van vrienden en kennissen wel biologische verklaringen voor: evolutionair hebben we toch ook een vetlaagje nodig in de kou! En ons lichaam zou daarom ook makkelijker vet ‘vasthouden’ in de wintermaanden. Zou het echt zo zijn? Of zijn er andere oorzaken? We vroegen het aan Elly Kaldenberg van SanAvis, adviesbureau voor voeding en diëtetiek.

Om te beginnen: wat gebruikt je lichaam precies om zich warm te houden?
Het warm houden is een van de vele functies van het lichaam. Net zoals voor alle functies, heeft je lichaam daarvoor energie nodig. En die energie haalt het uit voeding. Welke soort voeding, dat maakt daarbij absoluut niet uit.

Heb je in de winter meer calorieën nodig dan in de zomer?
Nee. In theorie klopt het hoor: als het koud is, heeft je lichaam iets meer energie nodig om zich warm te houden. Dat gaat overigens niet eens om heel veel verschil hoor, misschien een paar procent. Maar wat belangrijker is: wij, in onze tijd, zijn nog maar zo weinig echt buiten in de kou, dat het effect dan geheel te verwaarlozen is.

We lopen uit ons verwarmde huis, snel naar onze verwarmde auto; en als we wel langere tijd buiten zijn, zijn we tegenwoordig dik en warm gekleed. En waar oudere generaties zich nog wel de ijsbloemen op de slaapkamerramen herinneren, heeft iedereen nu ook een warme slaapkamer. Dus nee, je hebt daarvoor in de winter niet méér calorieën nodig dan in de zomer. Sterker nog, vaak verbruik je in de winter juist minder calorieën. We zitten meer binnen, bewegen minder dan in andere maanden. Hardlopen gaat niet als er sneeuw ligt, sportcompetities liggen stil, je pakt wat vaker de auto…

In de winter heb ik vaker trek in zwaardere gerechten (stamppotten en ovenschotels, warme chocolademelk met slagroom); in de zomer kies ik vaker voor salades of fruit. Is hier een fysiologische reden voor?
Nee, er is geen lichamelijke reden voor. Het is wel waar dat je lichaam zich aanpast aan de temperatuur: op zomerse dagen heb je minder behoefte aan warme chocolademelk dan na een winterse wandeling in de vrieskou. Maar er zijn geen fysieke oorzaken voor extra behoefte aan zwaardere maaltijden.

Hebben we in de winter echt meer vet nodig of zit dat tussen mijn oren?
Ook dat zit meer tussen je oren, ben ik bang! Onze verre voorouders aten in de winter ook helemaal niet zwaarder en vetter dan in de zomer – integendeel, in de winter was er juist minder voedsel beschikbaar. Men was na de winter eerder magerder geworden dan dikker. En juist in de periode dat er voldoende eten beschikbaar was, gingen ze meer eten.

Tot slot: houd je in de winter dan wel meer vet vast, als beschermlaagje tegen de koude?
Sorry, maar ook hier: nee! Het verschil tussen zomer en winter is daarvoor echt veel te klein. En sowieso: vet kún je niet extra ‘vasthouden’. Vet bouw je op – door meer in te nemen dan te verbranden; of je bouwt het af, doordat je meer verbruikt dan je inneemt. Het komt altijd weer neer op die eenvoudige regel. Eet meer dan je gebruikt, en je komt aan; eet minder dan je verbruikt en je valt af.

Als wij tegenwoordig na de winter wat zwaarder zijn dan in de zomer, dan komt dat in het algemeen toch echt door een combinatie van wat meer eten (de feestdagen…) en wat minder bewegen. Het goede nieuws daarvan is natuurlijk wel dat je er ook zelf weer wat aan kunt doen!

Meer lezen over je eetpatroon de baas blijven »