home
RSS feeds
Voeding en topsport | maart 2008

"Neem de kans om alles te weten te komen over sport en voeding"

Anne-Marijke Ambergen is sportdiëtist en momenteel in de afstudeerfase van de tweejarige opleiding “IOC Diploma in Sports Nutrition”. Voor die tijd zag zij de sport-voedingswereld als een plek waar – zeker bij dames – veel vooroordelen leefden. “Ik wil gewoon alles weten over wat er wel én niet bewezen is betreffende de relatie voeding en (top)sport.”

Je hebt een eigen bedrijf Fit Consulting. Als diëtist begeleid je onder meer topsporters waaronder wielrenners. Wat doe je nog meer?
“Naast topsporters begeleid ik ook amateur-sporters en ‘gewone’ mensen die een gezonder voedingspatroon willen, die vragen hebben over gezonde voeding of bijvoorbeeld mensen die hun gewicht willen aanpakken. Dat laatste kan een paar kilo zijn, oplopend tot wel 100 kilo die eraf moeten. Dat zijn leuke uitdagingen die een lang begeleidingstraject kennen. Ook geef ik veel lezingen bij bedrijven en op opleidingen over gezonde voeding, sport en voeding en de relatie met bewegen. Verder ben ik als freelancer ook bezig met teksten, de Warenwet en alles wat daar bij komt kijken.”

Op dit moment volg je de tweejarige opleiding “IOC Diploma in Sports Nutrition”. Wat is dit voor een opleiding?
“Het is een tweejarige internationale opleiding die je een forse verdieping in de achtergrond van sportvoeding oplevert. Eigenlijk een goede basis om evidence-based te handelen. Ik had in 1997 mijn post-HBO Sport en Voeding al gedaan, maar wilde toch meer. Toen deze opleiding mij bekend werd, heb ik geen moment getwijfeld. De studie is geheel in het Engels en op afstand, ik hoef er mijn kantoor dus niet voor te verlaten. Alles staat op dvd's (lezingen bijvoorbeeld), internet, studieboeken of de vakbladen. Mijn medestudenten zitten over de hele wereld verspreid. Nadeel is dus dat ik niet gemakkelijk kan overleggen met medestudenten. Gelukkig hebben we op internet wel een forum waarop we elkaar vragen kunnen stellen of een discussie kunnen starten.”

Komend najaar beoog je als eerste sportdiëtiste (in Nederland) deze opleiding af te ronden, een enorme mijlpaal. Wat was je beweegreden om deze opleiding te gaan volgen?
“Inderdaad zal ik, wanneer ik afstudeer, de eerste Nederlandse sportdiëtist zijn die dit diploma op zak heeft. Vorig jaar is een collega met Humane Voeding WUR als opleiding als eerste Nederlander afgestudeerd. In mijn eigen jaar zit nog een Nederlandse. Ook zij heeft een opleiding aan Wageningen UR als achtergrond. 
Toen ik eind 2006 gevraagd werd als begeleider van het professionele dames wielerteam ‘Vrienden van het Platteland’ heb ik die kans direct gegrepen. Je begeeft je dan ineens is een wereld waar zoveel vooroordelen (zeker bij dames) leven, waardoor je zelf echt alles wilt weten over wat er wel en niet bewezen is. Toen ik via de collega die vorig jaar al afstudeerde hoorde van deze opleiding dacht ik: "Dit is mijn kans om gestructureerd dieper op de materie in te gaan.”

Als het gaat om sportkleding, trainingsschema’s, materialen etc. gaat de ontwikkeling om prestaties te verbeteren alsmaar door, geldt dat ook voor sportvoeding?
“De ontwikkelingen in sportvoedingsland staan natuurlijk niet stil. Sportkleding vergt veel ontwikkeling, maar dit kan in relatief korte tijd gerealiseerd worden. In de voedingswetenschap gaan vaak jaren voorbij voordat iets onomstotelijk vast komt te staan. En zelfs dan zie je dat van 10 onderzoeken er 3 negatief en 7 positief kunnen zijn. Wat wel duidelijk is, is dat wanneer er ook maar iets een beetje positief uit een onderzoek komt, iedereen het wil uitproberen. Vaak gaat het dan om sport specifieke supplementen. Baat het niet dan schaadt het niet, schijnt men te denken. En dat is helaas niet altijd zo. De één kan totaal anders reageren dan de ander. Wat je als sportdiëtist probeert is om de atleten terug te brengen naar de basis. Daar valt immers de meeste winst te behalen. Pas wanneer die basis in orde is, ga je door naar de volgende stap.”

Waaruit bestaat "die volgende stap"? Moeten we dan denken aan eetschema’s, maaltijdsamenstelling, een andere type sportdrank?
”In de sport is het een kwestie van trial and error. Wat bij de één goed werkt, kan bij de ander negatief uitpakken. Wat heel belangrijk is, is dat een sporter veel uitprobeert op basis van de ons nu bekende uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek. Timing van bijvoorbeeld de inname van eiwit is - in een fase waarin spieropbouw en herstel belangrijk zijn - van groot belang. De combinatie met koolhydraten kan dan voor nog beter herstel zorgen. Maar niet iedereen kan bijvoorbeeld goed presteren op een sportdrank met toegevoegde eiwitten of aminozuren. Voor hen zal je extra eiwit na de inspanning moeten inbouwen. Sportdranken in welke vorm dan ook zijn niet noodzakelijk maar wel vooral erg handig. Een beker melk en een banaan in je sporttas laten zitten voor na de marathon is niet zo praktisch. Een eiwitreep of eiwit- en/of koolhydraatpoeder dat je na de wedstrijd aanlengt met water is dan wel zo handig en veilig. Bovendien is de smaak van een kant-en-klare sportdrank veelal beter dan het zelf gebrouwen mengsel van limonadesiroop, water en zout.”

 
Foto: Anne-Marijke Ambergen (links) en Ellen van Dijk (rechts)

De begeleiding van topsporters wordt veelal gedaan door een team van deskundigen uit verschillende disciplines. Hoe verloopt deze samenwerking en heeft er iemand vetorecht ten aanzien van voeding in relatie tot training?
“Om bij de wielerploeg te blijven: daarin hebben we een begeleidingsteam, bestaande uit een arts, trainer, sportpsychologe, sportmasseur en sportdiëtist. Voor de voeding ben ik de verantwoordelijke. Ofwel, ik bepaal wat de dames aangeboden krijgen. Dat gaat uiteraard wel in goed overleg met de ploegleider en verzorger die de verdeling tijdens de wedstrijden verzorgen. Als er vragen zijn over voeding zal ik die moeten beantwoorden of oplossen. Voor speciale voedingswensen heb ik contact met de trainer en indien nodig ook de arts.”

Tenslotte: wat is de toegevoegde waarde van de IOC-opleiding die je momenteel aan het volgen bent, zowel voor jezelf als voor de sporters die je begeleidt? Hoe zou de opleiding van invloed kunnen zijn op je verdere toekomstplannen?
“Doordat ik veel meer achtergrondkennis heb dan vroeger kan ik veel duidelijker aangeven waar winst te behalen valt en waar niet. De diepgang is ook voor mijzelf belangrijk. Het maakt je sterker in een wereld waarbij juist de omgeving heel veel invloed heeft op het voedingspatroon van de sporter. Door de opleiding ben ik meer en meer enthousiast geworden voor topsport en de daarbij behorende sportvoeding.

Aangezien de opleiding ook de verschillende sportdisciplines zelf uitgebreid behandeld, weet je ook veel meer van de sport. En dat waardeert een sporter. Ook spoort het aan om je te gaan verdiepen in de sport, voordat je een sporter voor de eerste maal ziet. We worden tevens aangespoord veel te kijken tijdens trainingen, wedstrijden etc. om op deze wijze zo veel mogelijk affiniteit met de sport zelf te krijgen.

De opleiding is op academisch niveau, maar ik durf geen uitspraak te doen over de waarde die het diploma vertegenwoordigt in Nederland of internationaal gezien. Aangezien de opleiding nog jong is en nu pas zijn eerste alumni heeft afgeleverd, is er nog niet veel bekendheid. Maar er komen regelmatig vacatures voorbij waarbij de opleiding als vereiste wordt genoemd. Zo zocht een Britse eredivisie voetbalploeg een ervaren Sports Nutritionist in het bezit van het IOC Diploma. Zo'n 30 personen kunnen op die baan solliciteren. Ook in het Midden Oosten zochten ze iemand. Beide vacatures heb ik toch even laten schieten.... Maar het is wel goed om te zien dat er zo toch meer bekendheid komt. En over de invloed op mijn eigen toekomstplannen? Nog meer met sporters bezig zijn, tot op het hoogste niveau. En doet zich ooit een leuke kans voor, dan zal ik die zeker grijpen.”

IOC Diploma in Sports Nutrition
A two-year distance learning program in sports nutrition. Students who successfully complete the program are eligible to graduate with the International Olympic Committee's Diploma in Sports Nutrition.


Zie ook www.sportsoracle.com