home
RSS feeds
Diabetes, de nieuwe epidemie? | oktober 2009

Is het tij rond toename diabetes nog te keren?

Interview met Edith Feskens

Prof. E.J.M. (Edith) Feskens is persoonlijk hoogleraar Voeding en het metabole syndroom aan Wageningen Universiteit. Aan haar de vraag of zij denkt dat we in Nederland afkoersen op een ramp, of dat het tij rond de toename van diabetes nog te keren is?


“Ja, hoewel diabetes type 2 de laatste jaren explosief toeneemt, denk ik zeker dat het tij te keren is. Er wordt gelukkig voortdurend onderzoek naar gedaan, bijvoorbeeld naar een verstoorde glucosetolerantie, zeg maar een voorstadium van diabetes. Uit een Nederlands interventieonderzoek blijkt dat het risico om diabetes te ontwikkelen met 40% kan afnemen door goede voeding, meer beweging en advies van een diëtist. Datzelfde effect is ook gezien in Finse en Amerikaanse onderzoeken. Gewichtsverlies is daarbij wel een factor van belang. Een verlies van 2 kg kan al een positief effect hebben. Het tij is dus zeker te keren maar daarvoor is wel een omslag nodig. Men zou meer het belang moeten inzien van gezonde voeding en meer bewegen, naast minder roken en drinken. Hierbij speelt preventie een grote rol. Maar ook de industrie zou haar verantwoordelijkheid moeten nemen. Zelf zie ik ook kansen om met name lager opgeleiden extra te coachen. Zij vallen vaker uit bij onderzoeken, hebben de grootste problemen met overgewicht en tellen de meeste diabetespatiënten. Vaak is onwetendheid de grote boosdoener. Door met gerichte dieetadviezen te komen, zijn deze mensen – en hun kinderen! – vaak enorm geholpen. Iets waar we bijvoorbeeld in ziekenhuis De Gelderse Vallei al praktisch mee bezig zijn. Dus, nogmaals, ja, ik denk dat het tij te keren is.”

Ziet u in de behandeling c.q. preventie van diabetes en voeding een rol weggelegd voor de Glycemische Index (GI)?
“Eerst was ik nogal sceptisch over de GI, maar na eigen onderzoek zie ik toch wel mogelijkheden. Let wel, het testen op GI en haar effecten is niet makkelijk. Ook neem ik de absolute waarden van de GI met een korreltje zout. Ik denk namelijk dat de betekenis van al die getallen te ingewikkeld is. Maar in grote lijnen, denk aan de voorkeur voor volkoren in plaats van witte pasta, zie ik er wel iets in. Kun je aan de hand van de GI binnen bepaalde productcategorieën de juiste keuzes maken, dan vind ik dat winst. Dan bedoel ik niet dat het geïntegreerd zou moeten worden in foodlabelling, die is al ingewikkeld genoeg. Maar nee, een soort kapstok voor de consument om hen te helpen de meest verantwoorde keuzes te maken. Ik denk dat een folder met voorbeelden al veel mensen op het juiste spoor zou kunnen zetten.”
(Klik hier voor de Position paper van Suikerstichting Nederland over de GI »)

Kunt u iets meer vertellen over de positie van diabetes type 2 binnen het metabool syndroom?
“Mensen met het metabool syndroom hebben over het algemeen een verhoogd risico op diabetes type 2. Zie het als een reservoir van mensen waaruit diabetici voortkomen. Een soort voorstadium van diabetes dus. Over het algemeen zijn er 5 kenmerken om het metabool syndroom mee te classificeren. Dat zijn een hoge bloedsuikerspiegel, een hoge bloeddruk, een laag HDL-gehalte, een hoog triglyceriden gehalte en een grotere middelomtrek. Heb je 3 van deze 5 kenmerken, dan voldoe je aan onze classificatie van metabool syndroom. En heb je dus een verhoogde kans op type 2 diabetes. Het is zeker geen consumententerm, meer een medische term. Maar als je mensen spreekt die 1 of meer symptomen hebben, en ze slikken overal verschillende medicijnen voor, dan zit je al gauw op het spoor van metabool syndroom. Bewustwording is dan ook zeker iets waar we aan moeten werken.

De laatste jaren vindt dit gelukkig steeds meer plaats. De preventie komt goed van de grond, zeker vergeleken met 10 jaar geleden. Toen was er nog weinig tot niets. Mede door grote onderzoeken wordt diabetespreventie op de kaart gezet. En is het inmiddels ook een speerpunt van de diabetesvereniging geworden. Daar kunnen we alleen maar blij mee zijn.”

Tot slot: u bent recentelijk toegetreden tot de Redactieraad van de Nieuwsbrieven van Suikerstichting Nederland. Hierbij heten wij u van harte welkom. Wat was uw overweging om toe te treden?
“Toen ik jaren geleden promoveerde op diabetes type 2 en de mogelijke oorzaken ervan in voeding, sprak men nog over suikerziekte. Eén van mijn stellingen behorende bij mijn proefschrift luidde dan ook dat suiker niet zozeer het probleem was bij suikerziekte maar veeleer verzadigd vet. Dat werd destijds gezien als één van de grote risicofactoren. Inmiddels zijn we vele jaren en even zo vele onderzoeken verder. Wat ik waardeer aan Suikerstichting Nederland is het voortdurende zoeken naar een balans in kennis. Net wat ik ook doe. Altijd een kritische blik houden om tot een gewogen oordeel te komen. Aangezien de Redactieraad daar een mooi voorbeeld van is, hoefde ik niet lang na te denken over deze uitnodiging.”