Diabetes en voeding hebben een complexe verhouding. Bekend is dat bepaalde voeding een gunstige effect kan hebben op (het voorkomen van) diabetes. Wat is volgens u de beste voedingsinterventie op dit moment?
“Daar is heel veel over te zeggen, echter niet vanuit een bepaalde consensus. Als we het hebben over diabetes type 2, dan zijn er wel 2 actuele aspecten voor de mensen die aan deze aandoening lijden. Het eerste betreft beperking van de energie-inname en het tweede het gebruik van koolhydraten. Om met het laatste te beginnen: mijn onderzoeksgroep denkt dat diabetici zeker koolhydraten kunnen gebruiken mits zij de geraffineerde suikers links laten liggen, met name in producten met een hoge Glycemische Index. Dat is dus iets anders dan suikers die van nature in producten voorkomen (lactose, fructose, dextrose, sacharose etc). Wat betreft het eerste punt, de beperking van energie-inname, heeft mijn onderzoeksgroep ontdekt dat een zeer sterke beperking van de energie-inname leidt tot grote verbeteringen op het gebied van de bloedsuikerspiegel, de bloedvetwaarden (cholesterol, triglyceriden) en de bloeddruk. Voor een sterke beperking van de energie-inname maken wij gebruik van maaltijdvervangende producten. Die kun je zeker 4 maanden veilig gebruiken, zo hebben wij geconstateerd. Met de resultaten die we in de klinische praktijk zien zou je heel voorzichtig het woord wondermiddel kunnen gebruiken. Er zijn namelijk mensen die door deze behandeling van diabetes blijken te genezen, maar de ziekte komt terug (meestal eerst in mindere mate) wanneer mensen weer “gewoon” gaan eten.”

Zijn obesitas en diabetes tot elkaar veroordeeld? Ofwel, leidt obesitas altijd tot diabetes type 2?
“Nee, overgewicht leidt niet altijd tot diabetes type 2, maar obesitas hoort wel sterk bij diabetes, dat zal niemand ontkennen. Het verhoogt de kans dat iemand diabetes krijgt. Maar hoe energie-inname restrictie precies werkt bij patiënten die zowel lijden aan obesitas als aan diabetes type 2, dat is nog niet opgehelderd. Maar, beperking van de energie-inname heeft wel degelijk een groot effect. Al na een paar dagen boeken deze obesitas-patiënten succes ten aanzien van hun diabetes, wat redelijk spectaculair genoemd mag worden.

Het is logisch dat wanneer je de energie-inname beperkt en er minder voedingstoffen in de bloedcirculatie terecht komt, dit leidt tot verlaging in bloedsuiker- en vetwaarden. Dat kun je intuïtief wel aanvoelen. Maar er gebeurt veel meer in die stofwisseling. Nuances aanbrengen is dus zeker gepast.”

Iedereen met diabetes type 2 voortaan dan maar aan een of ander zakjes-dieet?
“Nou, nee. Vergeet niet dat zo’n dieet erg streng is en op de lange termijn niet vol te houden. Anderzijds blijkt uit ons onderzoek dat het gunstige effect op diabetes wat voorkomt uit energie-inname restrictie wel nog lange tijd aanhoudt. Ook bij een normaal eetpatroon en zelfs bij gewichtstoename blijven de bloedwaarden nog anderhalf jaar lang beter dan daarvoor. Net alsof het lichaam even een optater heeft ontvangen… Overigens is het zo dat dit effect het grootst is bij mensen die nog niet zo heel lang diabetes type 2 hebben, beginners zeg maar. Ben je al vijftien jaar diabeet, dan zal je reactie op een dergelijke interventie minimaal zijn. De rek is er uit. Hoe we die ongevoeligheid voor interventies bij deze mensen kunnen verbeteren, is ook onderwerp van wetenschappelijk onderzoek.”

Wat is, in dit licht bezien, de toekomst in voedingsinterventies voor mensen met diabetes type 2?
“Vanuit mijn onderzoeksresultaten denk ik toch sterk in de richting van beperking van de energie-inname en het effect op de stofwisseling. Door overgewicht aan te pakken neem je de diabetes mee. Met alle positieve gevolgen van dien, immers diabetes type 2 geeft op haar beurt immers ook weer verhoogd risico op hart- en vaatziekten e.d.

Als je echter niet te streng op energie-opname wilt interveniëren, dan zou je patiënten die hier extra gevoelig voor zijn, het gebruik van geraffineerde suikers moeten afraden. Hun ongevoeligheid voor insuline wordt erdoor vergroot. De laatste vijf jaar vind je hierover steeds meer aanwijzingen in de literatuur. Nu moet ik wel zeggen dat er door de decennia heen talloze golfbewegingen in de dieet-‘mode’ voor diabetici zijn geweest. In het begin sprak men van totaal geen suikers. Toen was het ‘suiker maakt niet uit, maar let op verzadigd vet’. Daarna kwam er een focus op de geraffineerde suikers en producten met een hoge Glycemische Index, en werden die min of meer in de ban gedaan. Overigens is het vet-verhaal inmiddels afgezwakt. In dit kader zou ik speciale aandacht willen vragen voor het Mediterrane dieet. Daarin staan volop olijfoliën en vis op het menu evenals groenten als paprika, tomaat, courgette, aubergine. En de gebruikers ervan, die vertonen significant minder chronische ziekten als bijvoorbeeld hart- en vaatziekten en diabetes.”

Naast voedingsinterventies voor diabetes type 2-patiënten zijn er nog andere interventies mogelijk. Hoe denkt u bijvoorbeeld over intensieve insulinetherapie?
“Daar is nog weinig over bekend anders dan dat het aan het begin van de ziekte een gunstig effect zou kunnen hebben. Toch zie ik persoonlijk nog iets te weinig wetenschappelijk bewijs. Wat best iets meer aandacht zou verdienen als interventie is een operatie en dan met name een maagomleiding. Toegegeven, het is een ingrijpende ingreep maar wel één met bewezen succes. Het is ook niet voor alle obesitas-patiënten met diabetes type 2 geschikt maar met name mensen met een BMI van 35+ en een moeilijke insuline-instelbaarheid, zou het een overweging kunnen zijn. De cijfers geven aan dat maar liefst 80% van deze doelgroep geneest van diabetes type 2 na de ingreep. Best indrukwekkend toch? En het effect is blijvend. Want ook na 10 jaar gebruikt nog steeds 70% van die patiënten geen medicijnen tegen diabetes type 2.

Het is dan ook meer dan jammer dan maagoperaties (maagverkleiningen, -omleidingen en –banden) zoveel slechte publiciteit hebben ontvangen. Want wanneer je je in een goed medisch centrum laat behandelen door een goede chirurg, dan is de mortaliteit laag, namelijk onder een half %. De ziektelast na een dergelijke operatie is 2% waarbij je moet denken aan infecties en naadlekkage. Eerlijkheid gebiedt wel te zeggen dat mensen nog lange tijd na een dergelijke ingreep last kunnen houden van dunne ontlasting, ongemak door tekort aan vitaminen en pijn in de maagstreek. Dus, men moet het zeker niet onderschatten en ook lang na de ingreep moet er goed gecontroleerd worden.

Als conclusie zou ik dan ook willen meegeven dat een maagomleiding als interventie weliswaar grote voordelen heeft op het terrein van gezondheidswinst en verbetering van de kwaliteit van leven, maar helaas niet voor iedereen geschikt is.”

Print dit artikel       Print de volledige nieuwsbrief