Vijf tips voor een gezonde (op)voeding

Interview met Annette Stafleu, TNO-Projectleider

De KOALA-studie bestudeert al sinds 2001 de levens van jonge kinderen vanaf hun conceptie tot nu. De twee leidende thema’s zijn allergie en astma, en groei en ontwikkeling.

Onderzoekster Annette Stafleu presenteert speciaal voor Suiker in Perspectief vijf belangrijke bevindingen uit dit omvangrijke, langlopende multidisciplinaire onderzoek.

“KOALA staat voor Kind, Ouders en gezondheid: Aandacht voor Leefstijl en Aanleg¹. In het KOALA-onderzoek volgen we ruim 2500 Nederlandse gezinnen met een kind dat geboren is tussen 2001 en 2003. Het onderzoek is niet alleen uniek in opzet en grootte, maar ook vanwege het feit dat ook een groot aantal gezinnen meedoet dat een antroposofische levensbeschouwing aanhangt en/of alternatieve leefwijze. Hierdoor kunnen we een breed scala aan factoren bestuderen die van invloed zijn op de ontwikkeling en de gezondheid. Een overzicht van 5 uitkomsten en adviezen.”

Wat heeft KOALA gevonden over beweging?
“In de KOALA-onderzoeken maken we naast onderzoekslijsten ook gebruik van beweegmeters. Uit deze objectieve data is gebleken dat kinderen van 4/5 jaar oud 86% van de tijd dat ze wakker zijn, niet erg actief zijn. Slechts 4% van hun wakkere tijd wordt doorgebracht met matig/zware inspanning. Wanneer we rekening houden met gerapporteerd zwemmen en fietsen, haalde 22% van de kinderen de Nederlandse beweegnorm van minstens 1 uur per dag matig intensief bewegen, waarbij we zagen dat jongens iets meer bewogen dan meisjes.”


Wat heeft KOALA gevonden over de activiteit van kinderen met gezondheidsproblemen, zoals astma?
“Wat we ten aanzien van kinderen met astma/wheezing (piepen op de borst) hebben gevonden is dat deze kinderen niet minder actief blijken te zijn dan kinderen die deze klachten niet hebben. Ook is er geen relatie aangetoond tussen astmatische klachten en overgewicht.”


Wat zegt het KOALA-onderzoek over de energiebalans van kinderen?
“Wat betreft energiebalans gerelateerd gedrag hebben we gezien dat er reeds op 2-jarige leeftijd een samenhang is te zien tussen activiteit (zoals tv-kijken) en voeding (bijv. snacken of het eten van groente en fruit). Veel tv-kijken lijkt snacken (en minder gezond eten) in de hand te werken. Overigens is het gedrag van kinderen in dezen ook sterk gerelateerd aan de kenmerken van de moeder. Overgewicht bij de moeder verhoogt het risico op overgewicht bij het kind. Dit is ook zichtbaar op het vlak van lichaamsbeweging.”


Wat heeft het KOALA-onderzoek uitgewezen over restrictief eetgedrag?
“Als we de regels omtrent eten in ogenschouw nemen, dan blijkt restrictie ten aanzien van eten samen te hangen met het gedrag van het kind. Wij hebben gevonden dat kinderen, wiens ouders hen regelmatig restricties opleggen, minder snacks gebruiken, minder snoepen en minder frisdrank drinken. Hun consumptie van deze voedingsmiddelen lag lager dan gemiddeld. Hoewel het hier gaat om 2-jarigen (van wie je eigenlijk ook niet verwacht dat ze zelf iets lekkers uit de kast pakken), vonden we dit opmerkelijk, aangezien in de literatuur meestal het tegenovergestelde wordt gevonden. Overigens wordt het succes van de restrictieve maatregelen wel beïnvloed door het gedrag i.e. temperament van het kind (Meer hierover in het interview met onderzoekster Jessica Gubbels, elders in deze nieuwsbrief).”


Wat heeft KOALA opgeleverd over (over)gewicht van kinderen?
“Binnen KOALA werken wij o.a. met vragenlijsten. Eén van de vragen aan de ouders was om een inschatting van het eigen gewicht en het gewicht van het kind te maken. Die inschattingen bleken goed overeen te komen met de realiteit. KOALA zag wel relatie tot BMI maar echter niet tot energie-inneming. Met andere woorden: een hoog, gemiddeld of laag BMI wordt door de ouders zelf niet vertaald in voeding van het kind. Dit is moeilijk qua verklaring; ligt het aan ‘onderrapportage’ (mensen zijn nogal eens geneigd gewenste antwoorden te geven) of ligt het wellicht aan opvoedregels?”


Voor u zit KOALA er nog lang niet op; hoe heeft u het onderzoek tot nu toe ervaren?
“Voor onderzoekers is zo’n groot onderzoek dankbaar werk. Niet alleen zijn de databestanden heel erg groot, maar je kunt ook veel verschillende dingen bekijken. Nu, en in de toekomst. Denk bijvoorbeeld aan het uitdiepen van opvoedregels, aan de invloed van borstvoeding op gewicht, op een mogelijk relatie tussen bloedwaarden en overgewicht. Ik ben dan ook heel tevreden met dit onderzoek. Want wat de uitkomst van de dataverzamelingen ook is; het is steeds heel verrassend.”

Voetnoten

1. Het KOALA-onderzoek wordt uitgevoerd door de Universiteit Maastricht, in samenwerking met TNO Kwaliteit van Leven, RIVM, Louis Bolk Instituut en UMCG. Suikerstichting Nederland is één van de financieel ondersteuners van dit project. Meer informatie over het onderzoek vindt u op www.koala-study.nl.

Annette Stafleu is projectleider bij TNO Kwaliteit van Leven in Zeist. Binnen het KOALA-onderzoek heeft zij samen met collega’s van TNO en de Universiteit van Maastricht het deelproject leefstijl en gewicht opgezet en uitgevoerd. In het deelproject is waardevolle informatie verzameld over voeding, beweging en groei. Annette Stafleu hoopt dat dit onderzoek helpt te begrijpen welke factoren invloed hebben op de gewichtsontwikkeling van kinderen.