Overgewicht meer probleem van lifestyle dan van voeding | 25-04-2006

Baarn, 25 april 2006 - Er is geen wetenschappelijke onderbouwing om eraan te twijfelen dat de energetische waarde van voedingsmiddelen van belang is bij het ontstaan van overgewicht. Hierbij wordt geen onderscheid gemaakt tussen calorieën geleverd door enkelvoudige of complexe koolhydraten, eiwitten of vetten in onze voeding. Dit was de communis opinio onder toonaangevende internationale voedingswetenschappers tijdens de tweedaagse workshop ‘Simple Carbohydrates and Obesity’, die 5 en 6 april jongstleden in Utrecht werd georganiseerd. Waar de wetenschappers op details met elkaar van mening verschillen, was er in Utrecht over het algemeen consensus dat de ideale voeding bestaat uit niet te veel calorieën, een beetje meer eiwit, minder vet, de juiste vetten en veel vezels. De (enkelvoudige) koolhydraten spelen daar geen specifieke rol in.

De sprekers, zowel als de toehoorders, allen specialisten op het terrein van voeding, waren in Nederland bijeen om te discussiëren over de laatste wetenschappelijke inzichten met betrekking tot de rol van macronutriënten (eiwitten, vetten en met name koolhydraten) op de regulering van het lichaamsgewicht en overgewicht.

Een aantal van de belangrijkste slotbeschouwingen:

De Glycemische Index (GI) lijkt daadwerkelijk een effect te hebben op de stofwisseling en de effecten hiervan moeten verder worden ontrafeld.

De GI is een indicatie voor de stijging van het glucosegehalte in het bloed na consumptie van een bepaalde hoeveelheid voedsel. Veel voedings wetenschappers zijn sceptisch over de bruikbaarheid en het daadwerkelijke belang van de GI voor de energiebalans en gewichtregulering. Uit recente onderzoeken blijkt echter dat de GI van de voeding wel degelijk invloed heeft op het metabolisme. Geconcludeerd werd dat de GI nadere aandacht verdient van de voedingswetenschap. De praktische vertaalslag naar voorlichting aan consumenten is wel een issue, dat niet eenvoudig op te lossen is.

Een steeds groter deel van onze energie-inname komt uit vloeibare voedingsmiddelen. Er is meer inzicht nodig in de lange termijn effecten van vloeibare voedingsmiddelen versus vaste voedingsmiddelen op de regulering van het lichaamsgewicht alvorens dit vertaald kan worden in een onderbouwd voedingsadvies.

Alhoewel met name de lange termijn effecten nog verder onderzocht moeten worden, blijkt uit onderzoek dat het zelfregulerend mechanisme van het lichaam beter compenseert voor energie die het lichaam binnenkomt als vaste voeding dan als vloeistof. Wanneer een groot deel van de calorieën uit vloeibare producten wordt gehaald, kan dit leiden tot een grotere totale energie-inname met als gevolg een toename van het lichaamsgewicht. Dit geldt niet anders voor energie uit suikers, dan voor energie uit vetten en andere koolhydraten. Hiermee worden eerdere berichten over het effect van suikerhoudende (fris)dranken op de regulering van het lichaamsgewicht in een bredere context geplaatst. Mogelijk zouden eiwitten uit dranken een meer verzadigende werking hebben. Om hieraan conclusies te kunnen verbinden is echter nader onderzoek nodig.

Onder het voorzitterschap van Prof. Dr. G.D. Foster, Professor of Medicine and Public Health en Director Center for Obesity Research and Education, Temple University, V.S. en Prof.Dr. W.H.M. Saris, Hoogleraar Humane Voeding aan de Universiteit Maastricht, kwamen de vakgenoten verder tot de conclusie dat er nog veel onbeantwoorde vragen zijn over de relatie tussen voeding en de regulering van het lichaamsgewicht.

Overgewicht is een wereldwijd probleem dat van groot belang is voor zowel de individuele- als de volksgezondheid. Zeker is dat overgewicht de resultante is van een scheve balans tussen de inname van energie via de voeding en het energieverbruik in de vorm van lichamelijke activiteit en dat dus leefstijl, en met name voldoende lichaamsbeweging, heel belangrijk is. De voedingswetenschappers die tijdens deze workshop bijeenkwamen, zien het als hun taak om wetenschappelijk onderbouwde voedingsadviezen te geven aan individuen en bevolkingsgroepen, en om de juiste beleidsmaatregelen te nemen. De ‘puzzel’ over de regulering van het lichaamsgewicht en de rol van honger- en verzadigingsgevoelens daarbij, is echter nog verre van compleet. Foster: “In onderzoeken slagen we er goed in om mensen gewicht te laten verliezen, maar meestal nemen consumenten na een aantal maanden weer toe in gewicht. Het voorkómen van deze toename zou een grotere rol moeten spelen in toekomstig onderzoek.” Diverse internationale onderzoeksinstellingen doen intensief wetenschappelijk onderzoek om de openstaande vragen op te helderen.

De workshop ‘Simple Carbohydrates and Obesity’ was een initiatief van Suikerstichting Nederland. Als wetenschappelijk kenniscentrum van de Nederlandse suikerindustrie is Suikerstichting Nederland actief in wetenschappelijk onderzoek naar suiker in relatie tot voeding en gezondheid. De resultaten van de workshop worden in december 2006 gepubliceerd in een supplement van de International Journal of Obesity.