Home > News > Bestaat suikerverslaving?

Bestaat suikerverslaving?


Dr. Jan Snel, Universiteit van Amsterdam, Stichting SHARE*

Reactie op publicatie naar aan aanleiding van dierstudie over suikerverslaving.



Ik wil graag reageren op het nieuws dat suiker verslavend zou kunnen zijn. Het onderzoek waarnaar verwezen wordt is van een groep onderzoekers onder leiding van dr B.G. Hoebel aan de Afdeling Psychologie van de Princeton Universiteit. Hun conclusie dat suiker verslavend zou kunnen zijn is gebaseerd op onderzoek dat bij ratten is uitgevoerd. Het onderzoeksprotocol is volstrekt atypisch voor situaties bij de mens waarin suiker gebruikt wordt.



De ratten kregen eerst 12 uur geen voedsel en kregen daarna gedurende 12 uur een 25% glucosedrankje naast het gebruikelijke rattenvoedsel (prefab voedselkorrels). Omdat deze voedselkorrels gortdroog zijn moet er gedronken worden, dus de ratten ontkwamen niet aan het verorberen van overmatig veel suiker. Dit schema werd tot 28 dagen lang volgehouden! Om onthoudingseffecten op te wekken kregen de dieren daarna 12 uur lang geen voedsel of Naloxone toegediend. Naloxone is een antagonist van het opioid systeem in het centraal zenuwstelsel. Bij stress wordt dit systeem geactiveerd om de negatieve effecten van stress tegen te gaan. Naloxone gaat deze vermindering van de negatieve effecten van stress weer tegen. Met andere woorden Naloxone versterkt onlustgevoelens. Voor de ratten betekent dit dat ze des te sterker onthoudingssymptomen vertoonden.



Bij welbevinden en bij plezier wordt meer dopamine afgegeven in het circuit dat met plezier en beloning te maken heeft; de acetylcholine-afgifte wordt onderdrukt. Dopamine en acetylcholine zijn neurotransmitters die zorgen voor signaaloverdracht van de ene zenuwcel op de andere. Naloxone zorgt ervoor dat de hoeveelheid dopamine verlaagd wordt en die van acetylcholine verhoogd, de consequentie is geen plezier en geen welbevinden. Voor de ratten betekende dat meer ernstige onthoudingsverschijnselen.

De door de onderzoekers gecreëerde onderzoekssituatie bij de ratten is dus volstrekt onvergelijkbaar met situaties bij de mens waarin van suiker in welke vorm dan ook naar smaak en behoefte genoten wordt.



De suikerconcentratie bij de ratten was extreem hoog (sterk geconcentreerd suikerwater, maakt nog dorstiger), de toediening was afgedwongen door eerst de ratten te hongeren en daarna gedurende een flink aantal dagen geen keuze te geven voor ander voedsel. Bij aanbieding van alcohol, werd deze gedronken wat niet anders het gevolg kan zijn van de extreme behoefte aan vocht. Dat er bepaalde veranderingen in de hoeveelheid aangemaakte neurotransmitters werden gemeten wordt niet alleen bij dieren gevonden, maar ook bij de mens bij het op normale wijze nuttigen van andere producten die men lekker vindt of bij bepaalde gewoonten die als plezierig worden ervaren. Het is volstrekt natuurlijk dat het brein hierop met deze veranderingen in de neurotransmitterhuishouding reageert en het is geen aanwijzing voor een beginnende verslaving.



Van de groep Hoebel zijn de laatste jaren meerder publicaties (5 publicaties in 2008, 4 uit 2007 en 14 in de jaren 2006-2002) verschenen. Vooral het 'bingen' van suiker werd afgedwongen, soms zelfs 28 dagen lang: 12 uur voedsel deprivatie, 12 uur suikerwater met voedselkorrels. De veranderingen in dopamine en acetylcholine werden geconstateerd in de nucleus accumbens, een heel belangrijk centrum in het belonings circuit in de hersenen dat plezier van eten of gedrag weergeeft. Bij onthouding protesteert dit gebied, wat zich uit in onthoudingssymptomen. 'Bingen' is het snel verorberen van veel lekkers in heel korte tijd. Het 'bingen' van alcohol door jongeren is het bekende voorbeeld. Dat de betreffende ratten in de onthoudingsfase meer alcohol innamen lag voor de hand als niets anders geboden werd dan alcohol en omdat de ratten een sterke behoefte hadden aan vocht.



Zoals ik al in 2006 schreef [5] kan volgens de officiële verslavingscriteria die door artsen, psychologen en psychiaters worden gebruikt geen sprake zijn van verslaving aan suiker. Het verorberen van forse hoeveelheden suiker, ook als men dat zou willen of opzettelijk doet, zal leiden tot verzadiging of zelfs afkeer en tot onwel zijn, misselijkheid of braken. Er is met andere woorden sprake van aangeleerde zelfregulatie; snoepen is en blijft lekker als men het af en toe doet en met mate.



De meest recente gegevens, waarover momenteel in de media geschreven wordt, worden mogelijk in 2009 gepubliceerd in The Journal of Nutrition.



* Science of Happiness And Research into Enjoyment

  1. Colantuoni, C., et al., Evidence that intermittent, excessive sugar intake causes endogenous opioid dependence. Obes Res, 2002. 10(6): p. 478-488. the rats had become sugar-dependent.
  2. Avena, N.M., K.A. Long, and B.G. Hoebel, Sugar-dependent rats show enhanced responding for sugar after abstinence: Evidence of a sugar deprivation effect. Physiology and Behavior. Vol, 2005. 84(3): p. 359-362.
  3. Berner, L.A., N.M. Avena, and B.G. Hoebel, Bingeing, Self-restriction, and Increased Body Weight in Rats With Limited Access to a Sweet-fat Diet..Obesity (2008) doi:10.1038/oby.2008.328.
  4. Avena, N.M., P. Rada, and B.G. Hoebel, Evidence for sugar addiction: behavioral and neurochemical effects of intermittent, excessive sugar intake. Neurosci Biobehav Rev, 2008. 32(1): p. 20-39.
  5. www.suikerinfo.nl/nieuwsbrief/sip3/bestaat_suikerverslaving.html
  6. www.foodnavigator-usa.com/.../Sugar-addiction-unlikely-in-humans-says-scientist